Alle kermisattracties van A tot Z

De klassiekers die op elk plein staan

Botsauto's

De onbetwiste koning van het plein. Elektrische wagentjes rijden over een metalen vloer en halen stroom via een stang die het plafond raakt — vandaar het geknetter en de vonken. Botsen mag, frontaal botsen meestal niet: dat is de enige regel die de baanwachter echt handhaaft. Vanaf ongeveer vijf jaar samen met een volwassene, alleen rijden meestal vanaf een jaar of acht.

De rups

Een treintje dat in een golvende cirkel rondrijdt en versnelt tot er een zeil over de wagentjes klapt. Dat dak is precies het punt: het maakt van een tamme rit een moment waar iedereen om gilt. De rups is een van de oudste nog rijdende types op de kermis en blijft populair bij alle leeftijden — hij is snel genoeg om spannend te zijn, maar niet zo wild als een breakdance.

Draaimolen of carrousel

De attractie waarmee de moderne kermis begon. Toen stoommachines in de negentiende eeuw draaiende attracties mogelijk maakten, was de carrousel de eerste. Paarden, brandweerwagens en raketten die op en neer gaan terwijl de vloer draait. Voor de allerkleinsten, vanaf het moment dat een kind rechtop kan zitten en zich vasthoudt.

Breakdance

Vier draaiende armen met elk een aantal wagentjes die zelf ook rondtollen. Het resultaat is een beweging die je niet kan voorspellen, en dat is de hele charme. Meestal met muziek en lichtshow. Voor oudere kinderen en tieners; kleine kinderen vinden hem vaak te heftig.

Reuzenrad

De rustigste attractie op het plein en tegelijk de meest fotogenieke. Op grote foren zijn reuzenraderen tientallen meters hoog en zie je de hele stad. Geschikt voor alle leeftijden, op hoogtevrees na.

Spel- en gooikramen

Schietkraam

Met een luchtbuks op kaartjes, bloemetjes of bewegende figuurtjes schieten. Een van de weinige kramen waar echte vaardigheid het verschil maakt — vandaar dat schietkramen vaak dezelfde vaste klanten hebben, jaar na jaar. Meestal vanaf een jaar of acht, onder toezicht.

Eendjes vangen

Plastic eendjes uit een watergoot vissen met een haakje; onderaan staat een nummer dat overeenkomt met een prijs. Het klassieke eerste kraam voor kleine kinderen: iedereen wint iets, en dat is precies de bedoeling.

Grijpkraan

De kraan met de klauw die je boven een berg knuffels laat zakken. Berucht om de losse greep — de kracht van de klauw is instelbaar, en dat maakt het meer een spel van geduld en timing dan van kracht. Tips die echt helpen, staan in ons artikel over winnen aan het spelkraam.

Balgooien en blikken omgooien

Ballen naar een piramide van blikken of naar gaten in een paneel. Simpel, luidruchtig en voor alle leeftijden. Het kraam waar ouders het meest hun eigen jeugd herbeleven.

Kop van Jut

Met een houten hamer op een plaat slaan zodat een gewicht omhoogschiet naar de bel. Techniek telt hier meer dan spierkracht: het gaat om het raakpunt en de snelheid van de zwaai, niet om hoe hard je duwt.

De eetkramen

Smoutebollen

Het Vlaamse kermisgebak bij uitstek: bolletjes deeg gebakken in smout en gul bestrooid met bloemsuiker. In Nederland heten ze oliebollen, maar op de foor smaken ze anders — dat is geen folklore maar een kwestie van vetsoort en versheid. Warm uit de pan of niet eten.

Suikerspin en gebrande amandelen

Gesponnen suiker rond een stokje, en amandelen die in een koperen ketel met suiker worden gebrand. Twee kramen die je vooral aan hun geur herkent — en dat is precies hun verkoopstrategie.

Frituur en snoepkraam

Op grotere foren staat een volwaardige frituur, op dorpskermissen vaker een snoepkraam met zure matten, spekjes en gekleurde lolly's. Wat het exact kost, staat in wat kost een dagje kermis.

Het lunapark

Een overdekt kraam vol speelautomaten, grijpkranen, muntenschuivers en soms een kleine bowling of airhockey. De naam gaat terug op de grote pretparken van rond 1900, die allemaal Luna Park heetten. Een lunapark is de plek waar bezoekers het langst blijven hangen — en daarom vaak de plek waar spaarpunten het snelst oplopen.

Wat je vandaag minder ziet

Sommige attracties zijn nagenoeg verdwenen van de Vlaamse pleinen. De spookrijders en spiegelpaleizen die vroeger op elke grote foor stonden, zijn zeldzaam geworden: ze nemen veel plaats in, vragen veel opbouwtijd en moeten regelmatig vernieuwd worden om mensen te blijven trekken. Wat je wél nog vindt op de grote stadsforen, zijn de moderne varianten met hydraulische armen — sneller, hoger en met meer licht dan hun voorgangers.

Tegelijk blijven de klassiekers bestaan omdat ze binnen families doorgegeven worden. Veel attracties op een Vlaams plein zijn decennia oud en worden generatie na generatie onderhouden en gerestaureerd. Dat is een van de redenen waarom de kermiscultuur erkend werd als immaterieel erfgoed.

Welke attractie past bij welke leeftijd?

Richtlijn op basis van gangbare praktijk; elke attractie heeft haar eigen minimumlengte of leeftijd, aangegeven aan de ingang. De baanwachter beslist.