Funpoints › Kennisbank › Gids voor gemeenten
📚 KennisbankDe kermis levendig houden: een gids voor gemeenten
Bijna elke Vlaamse gemeente heeft een kermis, en in bijna elke gemeente hoor je hetzelfde: er komt minder volk, er zijn minder kandidaten voor de standplaatsen, en het plein staat er op dinsdagavond verlaten bij. Dit kan je eraan doen.
Waarom dorpskermissen het lastig hebben
De kermis concurreert vandaag met alles wat er op een doordeweekse avond nog te doen is, en dat is meer dan twintig jaar geleden. Tegelijk is de sector zelf onder druk komen te staan: stijgende kosten, een moeilijke opvolging in familiebedrijven en kleinere pleinen die minder opbrengen. Wie minder kandidaten krijgt voor zijn standplaatsen, krijgt een kleinere kermis — en een kleinere kermis trekt weer minder volk.
Dat is een vicieuze cirkel, maar geen onvermijdelijke. De gemeenten waar het wél lukt, doen een aantal dingen structureel anders — en geen daarvan kost veel geld.
De Unesco-erkenning is een kapstok
Sinds 2024 staat de kermiscultuur van België en Frankrijk op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid van Unesco. Dat is meer dan een eervolle vermelding: het geeft je een verhaal om de kermis mee te kaderen.
Een kermis is dan geen "kraampjes op het plein" meer, maar een erkende traditie die je gemeente levend houdt. Dat opent deuren die anders gesloten blijven: erfgoedwerking, cultuurcommunicatie, aandacht van de regionale pers, en samenwerking met scholen en heemkundige kringen. Meer achtergrond in ons artikel over wat de Unesco-erkenning betekent.
Wat een gemeente concreet kan doen
Communiceer de uren, niet alleen de data
De meest gemiste kans is ook de goedkoopste. Op de meeste gemeentelijke pagina's staat wanneer de kermis is, maar niet hoe laat de attracties open zijn. Precies dát is wat een gezin op woensdagnamiddag wil weten. Vraag de uren op bij je foorkramers en zet ze erbij — het kost een telefoontje en het scheelt bezoekers.
Zet de kermis in de UiTdatabank
Wat je in de UiTdatabank zet, verschijnt automatisch op UiT in Vlaanderen en in tientallen regionale agenda's. Veel gemeenten doen dat wel voor hun cultuurprogramma en niet voor hun kermis. Het is dezelfde handeling en het bereik is groot.
Geef de kermis een reden om terug te komen
Eén bezoek per editie is weinig. Gemeenten die met hun foorkramers een gezamenlijke actie opzetten — een spaaractie over het hele plein, een familiedag met verminderde tarieven, een moment voor de scholen — zien mensen meerdere keren terugkomen tijdens dezelfde week.
Kijk kritisch naar het plein zelf
Verlichting, bereikbaarheid, zitbanken, waar de eetkramen staan ten opzichte van de attracties: het klinkt banaal, maar het bepaalt of mensen blijven hangen of één rondje lopen en vertrekken. Loop het plein een keer af met een foorkramer die er al jaren staat. Zij zien dingen die je in een vergaderzaal niet bedenkt.
Communicatie die wel werkt
Een aankondiging drie dagen vooraf op de gemeentelijke website haalt weinig uit. Wat wel werkt, is spreiden en concreet zijn:
- Vier weken vooraf: de data en de eerste beelden, samen met de regionale pers. Journalisten hebben een aanleiding nodig — een nieuwe attractie, een jubileumeditie of een foorkramersfamilie die er al generaties staat, is er een.
- Een week vooraf: de volledige uren, het plan van het plein en wat er staat. Dit is het bericht dat mensen delen.
- Tijdens: beeld van het plein zelf, en vooral de rustige momenten aankondigen. Wie weet dat het op dinsdagavond kalm is met kleine kinderen, komt op dinsdag.
Werk samen met je foorkramers, niet alleen mét hen
Foorkramers weten beter dan wie ook wat op een plein werkt: ze staan elke week op een ander. Toch worden ze zelden iets gevraagd buiten de administratieve procedure om.
Een kort overleg met de uitbaters vóór het seizoen — over de indeling, de uren, gezamenlijke communicatie — levert doorgaans meer op dan een extra communicatiebudget. Het maakt je gemeente bovendien aantrekkelijker als standplaats, en dat is precies wat je nodig hebt wanneer er minder kandidaten zijn.
Praktisch: de wetgeving rond standplaatsen is op 1 april 2024 gewijzigd. De kermiskaart bestaat niet meer en aanvragen moeten digitaal verlopen. Werkt jouw reglement nog met de oude begrippen, dan is dit het moment om het te herzien. Wat er precies veranderde, staat in onze gids over verpachting en standplaatsen.
Een checklist voor je volgende editie
- Staan de openingsuren — niet alleen de data — online?
- Staat de kermis in de UiTdatabank?
- Is er één aanspreekpunt binnen de gemeente dat de foorkramers kennen?
- Is het kermisreglement aangepast aan de regels van april 2024?
- Is er een aanleiding voor de regionale pers, en is die vier weken vooraf gedeeld?
- Is er iets dat mensen een tweede keer doet terugkomen tijdens dezelfde week?
- Heb je de uitbaters gevraagd wat zij zouden veranderen?
Bronnen
Een spaaractie over het hele plein
Werkt jouw gemeente aan een levendiger kermis? We denken graag mee met foorcommissies en diensten.
Neem contact op